Naam kiezen - achternaam (naamskeuze)

De keuze van de voornaam en de achternaam gebeurt natuurlijk vooral bij de geboorte. Welke achternaam het kind krijgt, kunnen de ouders zelf kiezen. Zij kunnen kiezen voor de achternaam van de moeder óf de vader. Daarbij is er wel een verschil tussen gehuwde en niet gehuwde ouders. Ook bij een adoptie komt de naamskeuze aan de orde. En ten slotte krijgen kinderen zélf in sommige gevallen met naamskeuze te maken.

Achternaam kiezen

De ouders kunnen samen de achternaam van hun eerste kind kiezen: die van de moeder óf de vader. Deze keuze is eenmalig en geldt voor alle volgende kinderen in het gezin. Dit is zo om binnen het gezin eenheid van naam te bewaren. 

Als ouders getrouwd zijn

De ouders kiezen welke achternaam hun eerste kind krijgt: die van de moeder óf die van de vader. Samenvoeging van beide achternamen tot één naam is niet mogelijk. De keuze van de achternaam voor het eerste kind geldt ook voor de volgende kinderen.

Om deze keuze officieel te maken, moeten de ouders sámen naar de ambtenaar van de burgerlijke stand, bij voorkeur in hun eigen gemeente. Allebei de ouders moeten daarbij persoonlijk aanwezig zijn; het mag niet schriftelijk.

Als de ouders niet vóór of bij de aangifte van de geboorte samen een verklaring hebben afgelegd, dan krijgt het kind de achternaam van de vader. Wanneer de ouders kiezen voor de achternaam van de vader is het dus niet nodig dat zij samen naar de burgerlijke stand gaan.

Ongehuwde ouders of ouders met een geregistreerd partnerschap

Ook ouders die niet getrouwd zijn, kunnen kiezen voor de achternaam van de moeder óf de vader. Samenvoeging van beide achternamen tot één naam is niet mogelijk.

Deze keuze vindt plaats bij de erkenning door de vader. Kiezen zij voor de achternaam van de vader, dan leggen zij hierover samen een verklaring af voor de burgerlijke stand. Zónder deze verklaring krijgt het kind de achternaam van de moeder.

De erkenning kan ook vóór de geboorte plaatsvinden. Naamskeuze vindt dan op dat moment en op dezelfde manier plaats.

Wanneer een kind bij erkenning 16 jaar of ouder is, kiest het zelf de achternaam.

Als er één ouder is

Er zijn ook situaties waarin het kind 'voor de wet' één ouder heeft .
Bijvoorbeeld in de volgende situaties:

  • Als een moeder niet getrouwd is en ze heeft een kind dat niet wordt erkend. Het kind krijgt in dit geval de achternaam van de moeder.

  • Als één van de ouders overlijdt voordat de naamskeuze is gedaan. In dat geval kan de achtergebleven ouder bij de ambtenaar van de burgerlijke stand de naam van de vader of de moeder kiezen.

Ouder en partner (die niet de ouder is)

Tijdens een geregistreerd partnerschap of tijdens het huwelijk van twee vrouwen wordt een kind geboren. Het kind staat, onder bepaalde voorwaarden, automatisch onder het gezag van de moeder en haar geregistreerde partner of echtgenoot (die niet de ouder is). In die gevallen is het mogelijk om een naamskeuze te maken voor de naam van de ouder of die van de niet-ouder.

Naamskeuze bij adoptie

Een paar dat in Nederland een kind adopteert, kiest voor het kind de achternaam van een van hen beiden. Voorwaarde is wel, dat het hun eerste kind is. Als dat niet het geval is, krijgt het kind dezelfde naam als de andere kinderen. De naamskeuze vindt plaats ter gelegenheid van de adoptie bij de rechter.

Wanneer kunt u de keuze voor de achternaam vastleggen?

De naamskeuze doet u uiterlijk bij de aangifte van de geboorte. Het is echter ook mogelijk om al vóór de geboorte naamskeuze te doen. Vlak na de bevalling, bij de aangifte van de geboorte, is het vaak moeilijk om samen en persoonlijk naamskeuze te doen. De ouders kunnen daarom het best al tijdens de zwangerschap naar de burgerlijke stand gaan om de naamskeuze officieel te maken.

Het kind krijgt de achternaam van de vader als de ouders niet vóór of bij de aangifte van de geboorte samen een verklaring hebben afgelegd.

Naamskeuze ook in een internationaal geval

Naamskeuze naar Nederlands recht is mogelijk als het kind Nederlander is. Het is niet van belang of het kind naast de Nederlandse nationaliteit nog een andere nationaliteit heeft . Heeft het kind niet de Nederlandse nationaliteit, maar de nationaliteit van een ander land, dan bepaalt het recht van dat andere land of en wanneer naamskeuze mogelijk is.

Als een kind in het buitenland is geboren, erkend of geadopteerd

Elk land heeft zijn eigen regels van naamrecht en soms ook van naamskeuze. Tussen die regels bestaan grote verschillen. Elk land heeft bovendien zijn eigen regels die bepalen welk recht in een internationaal geval van toepassing is op de naam.