Sinds februari 2022, toen de oorlog in Oekraïne begon, zijn veel mensen daar hun land ontvlucht. Nederland en andere Europese landen hebben zich ingezet om de Oekraïense ontheemden een veilige plek te bieden. Ook gemeente Boxtel heeft zich gastvrij opgesteld en Oekraïense ontheemden opgevangen.

Tegelijkertijd hebben we in Europa al lange tijd te maken met een hoge instroom van asielzoekers uit vele delen van de wereld. Met name vluchtelingen uit oorlogsgebieden in Syrië, Irak, Eritrea, Afghanistan en Jemen zoeken bij ons bescherming. Maar ook mensen die op grond van hun politieke overtuiging, seksuele geaardheid (LHBTIQ), hun ras of hun geloofsovertuiging worden vervolgd, vluchten uit hun eigen land.

Nederland heeft al lange tijd ervaring met het opvangen van mensen die vluchten voor oorlog en vervolging. Voorbeelden zijn vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië in de jaren ’90, mensen uit Syrië sinds 2015, en sinds 2022 Oekraïense ontheemden. Door aanhoudende oorlogen en instabiliteit in de wereld verwachten we dat de toestroom van vluchtelingen in de komende jaren hoog zal blijven. Ook de gemeente Boxtel zal een bijdrage moeten leveren aan hun opvang en begeleiding.

Wettelijke verplichting 

Gemeenten hebben wettelijke verplichtingen op het gebied van opvang en huisvesting van mensen die bescherming nodig hebben. Het Rijk verdeelt deze opgaven over gemeenten. Boxtel levert, net als andere gemeenten, een bijdrage aan deze landelijke verantwoordelijkheid. Dit betekent onder andere dat de gemeente:

• opvang biedt aan Oekraïense ontheemden. Voor deze doelgroep heeft de gemeente een opvangopgave van 415 opvangplekken;
• statushouders huisvest volgens de landelijke taakstelling;
• zorgt voor begeleiding bij inburgering;
• samenwerkt met onderwijs-, zorg- en maatschappelijke organisaties;

Er zijn drie groepen migranten:

• Asielzoekers
  Mensen die asiel aanvragen in Nederland en wachten op een beslissing van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). De IND bepaalt of zij recht hebben op bescherming en dus mogen blijven. Zij verblijven in een opvanglocatie van Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (het COA).
• Statushouders
  Mensen die een verblijfsvergunning hebben gekregen van de IND. Zij mogen wonen, werken en studeren in Nederland en moeten inburgeren. Dit betekent dat zij de Nederlandse taal leren en kennis opdoen over de Nederlandse samenleving om volwaardig mee te kunnen doen.
• Oekraïense ontheemden
  Mensen die door de oorlog in Oekraïne hun land hebben verlaten en naar Nederland zijn gekomen. Zij vallen onder tijdelijke bescherming van de Europese Unie en mogen werken en onderwijs volgen in Nederland.
   

Arbeidsmigranten worden op deze pagina niet omschreven. Zij vallen niet onder de wet- en regelgeving die toeziet op ondersteuning en integratie van mensen die door omstandigheden zijn gedwongen hun land te ontvluchten en onze bescherming nodig hebben. Arbeidsmigranten zijn vrij om hun land te verlaten en er ook weer naar terug te keren. Ze worden door de gemeente gezien en behandeld als reguliere inwoners. Lees meer informatie over deze groep migranten.

Door de Spreidingswet moeten gemeenten opvang regelen voor asielzoekers. De Minister van Asiel en Migratie bepaalt elke twee jaar hoeveel opvangplekken in Nederland nodig zijn en geeft dit uiterlijk op 1 februari door. Het ministerie geeft deze aantallen door aan de provincies, en de provincie deelt dit vervolgens met de gemeenten. 

Het Rijk bepaalt hoeveel statushouders elke gemeente moet huisvesten. Dit noemen we de taakstelling. Het aantal statushouders dat gemeenten moeten huisvesten is onder meer afhankelijk van de grootte van de gemeente. Gemeente Boxtel werkt hiervoor samen met de woningcorporaties. Statushouders krijgen, net als andere urgente woningzoekenden, voorrang bij toewijzing van sociale huurwoningen. In realiteit gaat slechts een klein percentage (zo'n 8%) van alle sociale huurwoningen naar statushouders. Het grootste deel blijft beschikbaar voor andere inwoners die een woning zoeken

De gemeente moet daarnaast Oekraïense ontheemden opvangen. Dit staat in de Tijdelijke Wet Opvang Ontheemden Oekraïne. Gemeente Boxtel zorgt dat de Oekraïners worden ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP). Oekraïners krijgen leefgeld en kunnen gebruikmaken van zorg en onderwijs.

In de regio Brabant Noordoost worden door de gemeenten afspraken gemaakt over de verdeling van migratie-opgaven. Deze afspraken worden vastgelegd in het Regioplan Regio Noordoost Brabant. De gemeente Boxtel en Sint-Michielsgestel hebben in het plan afspraken gemaakt over uitruil van opgaven: Boxtel vangt de Oekraïense ontheemden op en Sint-Michielsgestel vangt de asielzoekers op.

Voor de Oekraïense ontheemden zorgt de gemeente Boxtel voor een opvanglocatie, voor werk, onderwijs, zorg en maatschappelijke begeleiding. Voor deze opvang en begeleiding ontvangt de gemeente een normvergoeding van het Rijk. Eventuele tekorten mag de gemeente declareren bij het Rijk.

Daarnaast heeft de gemeente Boxtel, net als alle andere gemeenten in Nederland, een taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Dit betekent dat elke gemeente elk half jaar een bepaald aantal statushouders een woning moet geven. Twee keer per jaar bepaalt de Minister van Asiel en Migratie de hoogte van deze taakstelling. Door de provincie wordt toezicht gehouden op de invulling van de taakstelling. 

Oekraïense ontheemden

Hoe lang mogen Oekraïense ontheemden in Nederland verblijven?

Oekraïense ontheemden mogen in ieder geval in Nederland blijven tot 4 maart 2027 onder een Europese regeling, de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB). Het Rijk werkt aan nieuwe regels voor de periode daarna, maar die zijn nog niet vastgesteld.

Hoe wordt voor de opvang van Oekraïense ontheemden betaald?

De kosten voor de opvang van Oekraïense ontheemden worden betaald door het Rijk. Gemeenten krijgen hiervoor een normvergoeding: een vast bedrag per opvangplek per dag. Met dit bedrag kan de gemeente de kosten betalen voor bijvoorbeeld huisvesting, begeleiding en basisvoorzieningen.

Daarnaast ontvangen gemeenten een vergoeding voor transitiekosten. Dit zijn kosten om een opvanglocatie geschikt te maken voor de opvang van Oekraïense ontheemden, bijvoorbeeld voor het verbouwen van panden of kosten voor het realiseren van gebouwen.

Vanaf 1 januari 2025 betalen werkende Oekraïense ontheemden zelf een eigen bijdrage. Dit geldt voor mensen van 18 jaar en ouder die in de gemeentelijke opvang wonen én voldoende inkomsten hebben. Deze bijdrage is bedoeld om mee te betalen aan de kosten van hun opvang.

Hoe helpt de gemeente Oekraïense ontheemden om werk te vinden?

De gemeente werkt samen met werk-ontwikkelbedrijf WSD, uitzendbureaus en regionale werkgevers om Oekraïense ontheemden te helpen bij het vinden van werk. WSD begeleidt alleen Oekraïners met een afstand tot de arbeidsmarkt door fysieke beperkingen en zoekt samen met hen naar passende banen. Daarnaast organiseert de gemeente tweemaal per jaar een banenmarkt. Ook bieden we taallessen en informatie over werken in Nederland, zodat mensen goed voorbereid kunnen starten.

Hoe zorgt de gemeente dat opvanglocaties veilig en leefbaar blijven?

De gemeente zorgt voor begeleiding en toezicht op de locaties. Er is 24-uurs beveiliging op grotere opvanglocaties. We hebben duidelijke huisregels, zodat Oekraïense ontheemden prettig en veilig kunnen wonen.

Wat gebeurt er met de huidige opvanglocaties als deze niet meer nodig zijn voor de Oekraïense ontheemden? 

De opvanglocaties zijn tijdelijk ingericht voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Hiervoor zijn tijdelijke vergunningen afgegeven. Als de opvang niet meer nodig is, gaat de locatie terug naar de oorspronkelijke functie.

Statushouders 

Hoeveel statushouders moet de gemeente Boxtel huisvesten?

Het Rijk bepaalt elke zes maanden hoeveel statushouders een gemeente moet huisvesten. Dit heet een taakstelling. Hoeveel dat is, hangt af van de grootte van de gemeente. Gemeenten moeten zorgen voor een woning en begeleiding bij inburgering.

Voor Boxtel is de taakstelling voor de tweede helft van 2026 gelijk aan 31 statushouders. Omdat er nog een achterstand is uit eerdere periodes, moet Boxtel in totaal 91 personen huisvesten in de tweede helft van 2026. 

Mogen statushouders werken?

Ja, statushouders mogen werken. Tegelijk hebben zij een inburgeringsplicht. Dat betekent dat zij verplicht zijn om:

• Nederlands te leren (op het niveau dat past bij hun leerroute).
• De Participatieverklaring te volgen en activiteiten te doen die helpen om mee te doen in Nederland.
• Oriëntatie op de Nederlandse Arbeidsmarkt (ONA) te volgen. Deze cursus gaat over werken in Nederland, beroepen, talenten en de stappen naar werk.
• Praktijkleren of vrijwilligerswerk te doen als dat bij hun leerroute hoort, zodat zij ervaring opdoen en de taal sneller leren.

Statushouders mogen dus werken, maar moeten dit kunnen combineren met hun inburgering. Als wij willen dat statushouders meedoen en bijdragen aan onze samenleving, moeten wij hen ook vooruithelpen bij een goede start.

Hoe helpt de gemeente statushouders bij hun inburgering en het vinden van werk?

De gemeente Boxtel voert de Wet inburgering 2021 uit. Iedere statushouder krijgt een Persoonlijk Inburgeringsplan (PIP). In dit plan staat welke stappen iemand moet zetten om goed mee te kunnen doen in de samenleving.

Welke organisaties helpen statushouders hierbij in de gemeente Boxtel? 

Bureau Nieuwkomers 
Bureau Nieuwkomers is onderdeel van ContourdeTwern en verzorgt de maatschappelijke begeleiding van statushouders in Boxtel. Zij helpen onder andere met praktische zaken zoals administratie, wegwijs worden in Boxtel en afspraken bij instanties.

WSD (werkontwikkelbedrijf)
WSD begeleidt statushouders met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zij bieden begeleiding op de werkvloer en helpen bij werkritme en vaardigheden. De gemeente zet WSD in als dit past bij de situatie van de statushouder.

Koning Willem I College 
Voor taallessen en inburgeringscursussen voor statushouders werkt de gemeente vooral samen met het Koning Willem I College.

Welke financiële ondersteuning krijgen statushouders (en hoe verschilt dit van andere inwoners)?

Statushouders kunnen dezelfde basisvoorzieningen aanvragen als andere inwoners. Denk aan bijstand en toeslagen zoals huurtoeslag en zorgtoeslag. Daarnaast krijgen zij ondersteuning bij hun inburgering, zoals taallessen, activiteiten om mee te doen in de samenleving en begeleiding richting werk.

Statushouders krijgen van de gemeente daarnaast een inrichtingskrediet. Dit is een lening om hun eerste huurwoning in te richten. Veel statushouders komen zonder spullen in Nederland aan, en met deze lening kunnen zij noodzakelijke spullen kopen, zoals meubels, een koelkast en gordijnen. Het doel van het inrichtingskrediet is dat statushouders snel een stabiele start hebben in hun nieuwe woning. Zo kunnen zij zich beter richten op het leren van de Nederlandse taal, hun inburgering en het vinden van werk. De hoogte van de lening hangt af van de grootte van het huishouden en of de woning (deels) gemeubileerd is. Statushouders moeten de lening terugbetalen. De gemeente houdt hiervoor maximaal 5% in op de bijstandsuitkering, gedurende 36 maanden. Blijft er na deze periode nog een bedrag over? Dan wordt dat kwijtgescholden.

Hoe gaat de gemeente om met de schaarste aan sociale huurwoningen?

In onze gemeente is er, net als in veel andere plaatsen, een tekort aan sociale huurwoningen. Dit raakt alle woningzoekenden: starters, gezinnen, senioren én statushouders. Daardoor kan het langer duren voordat mensen een passende woning vinden. De gemeente werkt samen met woningcorporaties en andere partners aan oplossingen om extra woonruimte te creëren.

Voor sommige projecten stelt het Rijk extra middelen beschikbaar, bijvoorbeeld voor doorstroomlocaties, die helpen om mensen sneller op weg te helpen naar zelfstandige woonruimte. Door deze maatregelen willen we de druk op de reguliere woningvoorraad verminderen en zorgen dat meer mensen sneller kunnen doorstromen naar een geschikte woning.

Ik wil graag als vrijwilliger migranten helpen in de gemeente Boxtel. Bij wie moet ik hiervoor zijn?

Helpen kan door je aan te melden via de website van Vrijwilligers Boxtel. Op hun website vind je informatie over vrijwilligerswerk en hoe je kunt bijdragen aan de opvang of begeleiding van nieuwkomers. Denk hierbij aan activiteiten zoals taalmaatje worden, iemand wegwijs maken in de zorg of het onderwijs, of helpen bij praktische zaken.